Przejdź do treści
Software house i marketing · Poznań Realizacje Cennik Baza wiedzy O nas Kontakt 512 215 804

Marketing 7 min czytania

RODO – co to jest, kogo dotyczy i na czym polega

Złota kłódka na klawiaturze laptopa

RODO to skrót od ogólnego rozporządzenia o ochronie danych osobowych (po angielsku GDPR), przyjętego 27 kwietnia 2016 r. Dla firmy najbardziej konkretną liczbą jest górny próg kary: do 20 mln euro, a w przypadku przedsiębiorstwa do 4% rocznego światowego obrotu, zależnie od tego, która kwota jest wyższa. Kary to jednak tylko część RODO, bo o codziennych obowiązkach firmy decydują role w przetwarzaniu, zasady i podstawy prawne.

Wyjaśniamy je po kolei, od skrótu do pierwszych kroków przy własnej stronie. Ten tekst porządkuje pojęcia i nie jest poradą prawną.

Złota kłódka na klawiaturze laptopa
Zdjęcie: Towfiqu barbhuiya / Unsplash

Co oznacza skrót RODO i czym jest to rozporządzenie

RODO nie było pierwszym unijnym aktem o danych osobowych. Zastąpiło Dyrektywę 95/46/WE z 24 października 1995 r.

Zgodnie z artykułem 99 rozporządzenie stosuje się od 25 maja 2018 r., więc od tego dnia obowiązuje także w Polsce. Bywa nazywane ustawą, ale to rozporządzenie, a polska ustawa o ochronie danych osobowych jest osobnym aktem.

RODO a polska ustawa o ochronie danych osobowych

Ustawa z 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych nie powiela ani nie implementuje rozwiązań RODO, lecz uzupełnia nowe regulacje w zakresie ochrony danych osobowych. Weszła w życie w tym samym dniu, od którego stosuje się rozporządzenie.

Wśród zmian, które wprowadziła ustawa, NASK wymienia utworzenie urzędu Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (PUODO), jednoinstancyjne postępowanie administracyjne przed PUODO oraz tryb postępowania w sprawach o naruszenie zasad ochrony danych osobowych i tryb kontroli. Dla firmy oznacza to, że zasady, role i podstawy przetwarzania opisane dalej pochodzą z RODO, a polska ustawa dokłada do nich organ i procedury.

Kogo dotyczy RODO, czyli administrator i podmiot przetwarzający

Czy RODO dotyczy Twojej firmy, sprawdzisz po tym, jakie informacje o ludziach do niej trafiają i kto decyduje o ich wykorzystaniu. Trzy pojęcia z definicji w rozporządzeniu porządkują tę ocenę, a przykłady w ostatniej kolumnie są hipotetyczne.

PojęcieCo oznacza według rozporządzeniaPrzykład
Dane osoboweWszelkie informacje o zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osobie fizycznej.Imię i nazwisko wpisane w formularzu kontaktowym albo identyfikator internetowy użytkownika strony.
AdministratorPodmiot, który ustala cele i sposoby przetwarzania danych osobowych.Firma, która zbiera zapytania przez formularz na swojej stronie i decyduje, co z nimi robi.
Podmiot przetwarzającyPodmiot, który przetwarza dane osobowe w imieniu administratora.Dostawca systemu do wysyłki newslettera, który wysyła wiadomości na zlecenie firmy.

Ta sama firma może występować w obu rolach – wobec własnych klientów jako administrator, a wobec danych, którymi zajmuje się na zlecenie innej firmy, jako podmiot przetwarzający.

Zasady z art. 5 RODO obowiązujące przy każdym przetwarzaniu

Rozporządzenie formułuje zasady jako wymagania wobec samych danych osobowych. W pierwszym ustępie artykułu o zasadach jest ich sześć:

  • „zgodność z prawem, rzetelność i przejrzystość” – dane przetwarza się zgodnie z prawem, rzetelnie i w sposób przejrzysty dla osoby, której dotyczą;
  • „ograniczenie celu” – dane zbiera się w konkretnych, wyraźnych i prawnie uzasadnionych celach i nie przetwarza dalej w sposób niezgodny z tymi celami;
  • „minimalizacja danych” – dane mają być adekwatne, stosowne i ograniczone do tego, co niezbędne do celów przetwarzania;
  • „prawidłowość” – dane mają być prawidłowe i w razie potrzeby uaktualniane;
  • „ograniczenie przechowywania” – dane pozwalające zidentyfikować osobę przechowuje się nie dłużej, niż jest to niezbędne do celów przetwarzania;
  • „integralność i poufność” – dane chroni się odpowiednimi środkami technicznymi lub organizacyjnymi, między innymi przed niedozwolonym przetwarzaniem, przypadkową utratą lub zniszczeniem.

Drugi ustęp dodaje zasadę rozliczalności, czyli administrator odpowiada za przestrzeganie tych reguł i musi być w stanie wykazać, że ich przestrzega. Weźmy hipotetyczny formularz kontaktowy, który pyta o datę urodzenia, choć do odpowiedzi na zapytanie nie jest ona potrzebna. Takie pole trudno pogodzić z minimalizacją danych, a z zasady rozliczalności wynika, że firma powinna umieć wykazać, po co je zbiera.

Podstawy prawne z art. 6 RODO

Podstawy prawne umożliwiające przetwarzanie danych osobowych zwykłych zawiera ustęp 1 artykułu 6 RODO. Jak wyjaśnia omówienie w serwisie Gofin, do wypełnienia zasady legalności wystarczy, że administrator oprze przetwarzanie danych wyłącznie na jednej z tych przesłanek.

Przesłanek jest sześć i zgoda to tylko jedna z nich:

  • zgoda (lit. a) – osoba, której dane dotyczą, zgodziła się na przetwarzanie swoich danych w jednym lub kilku określonych celach;
  • umowa (lit. b) – przetwarzanie jest niezbędne do wykonania umowy, której stroną jest ta osoba, albo do działań podejmowanych na jej żądanie przed zawarciem umowy;
  • obowiązek prawny (lit. c) – przetwarzanie jest niezbędne do wypełnienia obowiązku prawnego, który ciąży na administratorze;
  • żywotne interesy (lit. d) – przetwarzanie jest niezbędne do ochrony żywotnych interesów osoby, której dane dotyczą, albo innej osoby fizycznej;
  • interes publiczny (lit. e) – przetwarzanie jest niezbędne do wykonania zadania realizowanego w interesie publicznym albo w ramach sprawowania władzy publicznej powierzonej administratorowi;
  • prawnie uzasadniony interes (lit. f) – przetwarzanie jest niezbędne do celów wynikających z prawnie uzasadnionych interesów administratora albo strony trzeciej, chyba że ważniejsze są interesy albo podstawowe prawa i wolności osoby, której dane dotyczą, zwłaszcza dziecka.

Przepis dotyczy danych zwykłych, dlatego dane wrażliwe, o które pytamy w odpowiedziach na końcu tekstu, rozpatruje się osobno. Przy każdym miejscu, w którym strona zbiera dane (formularz kontaktowy, zapis na newsletter, konto klienta), warto wiedzieć, na której przesłance firma się opiera.

Prawa osób, których dane trafiają do firmy

Rozporządzenie wprowadziło dla osób, których dane dotyczą, nowe uprawnienia: prawo do przenoszenia danych i prawo do bycia zapomnianym. Klient może więc wystąpić o usunięcie swoich danych albo o ich przeniesienie do innego podmiotu, a firma powinna wiedzieć, gdzie te dane trzyma, na przykład w systemie sprzedaży, skrzynce pocztowej czy narzędziu do newslettera.

Ten sam akt rozszerzył też obowiązek informacyjny, który administrator musi zrealizować wobec osoby, której dane dotyczą. Uregulowano również profilowanie. W określonych przypadkach osoba może żądać ludzkiej interwencji, tak aby dotycząca jej decyzja nie opierała się wyłącznie na algorytmie.

Kary administracyjne za nieprzestrzeganie przepisów

Kwoty z przepisów to górne granice, a nie stałe stawki. Niższy próg wynosi do 10 mln euro, a w przypadku przedsiębiorstwa do 2% obrotu (stosuje się kwotę wyższą), i dotyczy między innymi naruszenia obowiązków administratora i podmiotu przetwarzającego, na przykład braku rejestru operacji przetwarzania. Wyższy próg, podany na początku tekstu, obejmuje między innymi naruszenie podstawowych zasad przetwarzania, w tym warunków zgody, oraz naruszenie praw osób, których dane są przetwarzane. Procent liczy się od całkowitego rocznego światowego obrotu przedsiębiorstwa z poprzedniego roku obrotowego. Dla firmy o mniejszym obrocie granicą pozostaje więc kwota w euro, a procent obrotu przesądza o wysokości progu dopiero w bardzo dużych przedsiębiorstwach.

Druga konsekwencja dotyczy czasu reakcji. Administrator ma obowiązek zgłosić właściwemu organowi nadzoru, w ciągu 72 godzin, przypadki naruszeń, które mogą skutkować zagrożeniem praw i swobód osób, których dane zostały naruszone.

Od czego zacząć, gdy firma ma stronę, formularze i newsletter

Pierwszym krokiem jest spis danych, które zbiera Twoja strona: z formularzy, zapisów na newsletter oraz narzędzi analitycznych i reklamowych, razem z informacją, kto te dane otrzymuje. Taką listę porównujesz potem z dokumentami i wymaganiami, które opisujemy we wpisie RODO na stronie internetowej.

Osobno piszemy o tym, czym jest polityka prywatności i czym polityka cookies, a firmom z e-commerce poświęcamy wpis RODO w sklepie internetowym.

Jeśli spis budzi wątpliwości po stronie technicznej, możesz zacząć od rozmowy z nami. Przeprowadzamy audyt analityki, a na co dzień konfigurujemy analitykę w GA4 i Google Tag Managerze. Kod, domena, konta reklamowe i analityka są od pierwszego dnia na Twoich dostępach.

Chcesz uporządkować analitykę na swojej stronie? Sprawdź, jak prowadzimy Audyt analityki.

Najczęstsze pytania o RODO

Kto jest odbiorcą danych osobowych w świetle RODO?

Odbiorcą jest każdy podmiot, któremu ujawnia się dane osobowe, niezależnie od tego, czy jest stroną trzecią. Dla firmy ze stroną oznacza to, że odbiorcami mogą być także jej dostawcy, na przykład hosting czy biuro rachunkowe.

Kiedy jest naruszenie RODO?

Słowo „naruszenie” ma tu dwa znaczenia. Pierwsze to nieprzestrzeganie przepisów, za które rozporządzenie przewiduje administracyjne kary. Drugie to naruszenie ochrony samych danych, na przykład gdy baza klientów trafi w niepowołane ręce, a o terminie zgłoszenia takiego zdarzenia piszemy w części o karach.

Jakie dane są uznawane za wrażliwe w RODO?

Dane wrażliwe to dane ujawniające pochodzenie rasowe lub etniczne, poglądy polityczne, przekonania religijne lub światopoglądowe i przynależność do związków zawodowych, a także dane genetyczne, dane biometryczne przetwarzane w celu jednoznacznego zidentyfikowania osoby fizycznej oraz dane dotyczące zdrowia, seksualności lub orientacji seksualnej.

Kto może przetwarzać dane osobowe?

Definicja administratora obejmuje osobę fizyczną lub prawną, organ publiczny, jednostkę lub inny podmiot, więc tę rolę może pełnić zarówno przedsiębiorca działający jako osoba fizyczna, jak i osoba prawna. Cele i sposoby przetwarzania można też ustalać wspólnie z innymi, więc dwie firmy mogą prowadzić ten sam proces jako administratorzy.

Masz projekt albo temat do omówienia? Napisz wprost do Jakuba.

Wyślij brief albo opisz temat w kilku zdaniach. Jakub wraca z pytaniami i wstępną wyceną w ciągu 24 godzin roboczych - bez zobowiązań.

    W czym możemy pomóc?